اقمار اقیانوسی: آیا اقیانوسهای زیرسطحی حیات را میزبانی میکنند؟ (مانند اروپا و انسلادوس)
در سالهای اخیر، تمرکز جستجو برای حیات فرازمینی از سیارات دوردست به قمرهای یخی غولهای گازی منظومه شمسی ما معطوف شده است. دو نام برجسته در این زمینه، اروپا (قمر مشتری) و انسلادوس (قمر زحل) هستند. شواهد متعددی، از جمله مشاهدات فضاپیماهای گالیله، کاسینی و هابل، نشان میدهند که این قمرها اقیانوسهای وسیعی از آب مایع در زیر پوستههای یخی ضخیم خود پنهان کردهاند. این اقیانوسهای زیرسطحی، که توسط نیروهای جزر و مدی قدرتمند سیارات مادرشان گرم میشوند، به دلیل وجود آب مایع و پتانسیل برای تعامل با هسته سنگی، به عنوان یکی از بهترین مکانها برای جستجوی حیات در خارج از زمین شناخته میشوند.
اروپا، قمر مشتری، دارای یک اقیانوس جهانی است که گمان میرود بیش از دو برابر تمام آبهای روی زمین، آب داشته باشد. سطح این قمر پوشیده از یخ است و شواهد زمینشناختی نشان میدهد که این پوسته یخی در حال حرکت است و میتواند به طور بالقوه باعث تبادل مواد بین سطح و اقیانوس زیرین شود. دانشمندان معتقدند که گرمای لازم برای حفظ این اقیانوس مایع از طریق نیروهای جزر و مدی مشتری تأمین میشود که باعث کشیدگی و فشرده شدن داخلی اروپا میشود. فراتر از آب، احتمال وجود فعالیتهای هیدروترمال (مشابه چشمههای آب گرم در کف اقیانوسهای زمین) در کف اقیانوس اروپا، پتانسیل حضور مواد شیمیایی و انرژی لازم برای پشتیبانی از حیات را افزایش میدهد.
انسلادوس، قمر کوچکتر زحل، حتی از اروپا نیز هیجانانگیزتر ظاهر شده است. فضاپیمای کاسینی ناسا، با پروازهای نزدیک به این قمر، فورانهای عظیمی از آب و ذرات یخ را از شکافهای معروف به "نوارهای ببر" در قطب جنوب آن مشاهده کرده است. تحلیل این فورانها نشان داده است که اقیانوس زیرسطحی انسلادوس نه تنها حاوی آب، بلکه دارای نمک، مولکولهای آلی و حتی اخیراً شواهدی از فسفر است که یکی از عناصر ضروری برای حیات شناخته شده روی زمین است. این کشفیات حاکی از وجود یک محیط غنی از نظر شیمیایی و منبع انرژی (احتمالاً از طریق واکنشهای هیدروترمال بین آب و هسته سنگی) است که میتواند شرایط مناسبی برای حیات میکروبی فراهم کند.
جستجو برای حیات در این اقیانوسهای زیرسطحی ادامه دارد. ماموریتهای آتی مانند "اروپا کلیپر" (Europa Clipper) ناسا، که قرار است در اواخر سال ۲۰۲۴ به سمت مشتری پرتاب شود، و همچنین ماموریت "JUICE" (Jupiter Icy Moons Explorer) سازمان فضایی اروپا که در سال ۲۰۲۳ پرتاب شد، برای بررسی دقیقتر این قمرها و اتمسفر آنها طراحی شدهاند. هدف نهایی این ماموریتها، تعیین پتانسیل سکونتپذیری این جهانها و در صورت امکان، یافتن نشانههای مستقیم یا غیرمستقیم از حیات میکروبی است. اگرچه حیات در اقیانوسهای زیرسطحی این قمرها احتمالاً به شکل میکروبی ساده خواهد بود، کشف آن میتواند درک ما را از فراوانی حیات در کیهان به طور کامل تغییر دهد و دریچهای نو به سوی آستروبیولوژی باز کند.
برچسب: ،
